عقب انداختن آن تا روز غدير خم چه فلسفه‌اى داشته است ؟ به شهادت اسناد تاريخى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بلافاصله نسبت به آن عدّه عكس العمل نشان داده و خطاى آنها را به آنان گوشزد كرد و فرمود : يا ايّها الناس لا تشكوا عليّا ، فو اللّه انه لأخشن في ذات اللّه من أن يشكى . « 1 » گذشته از اين ، اين فرض اگر هم درست باشد ، تنها ، دليل يا قرينه‌ى عقلى را بىاعتبار مىسازد ، نه دلايل و قراين نقلى را . در اين صورت مىتوان گفت : اقدام پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در غدير خم ، هم امامت على عليه السّلام را ابلاغ كرده است ، و هم لزوم محبت و نصرت وى را بر مسلمانان . اراده‌ى اين دو معنى از لفظ « مولى » هيچ‌گونه محذورى ندارد ، زيرا اطلاق لفظ مولى بر مصاديق آن از باب مشترك معنوى است ، نه مشترك لفظى . بنابراين ، مىتوان معناى جامع همه‌ى مصاديق را كه « اولى و احق بودن » است اراده كرد و بر مصاديقى كه قابليت انطباق بر آنها را دارد ، منطبق ساخت . اين مطلب مربوط به مقام ثبوت و نفس الامر است ، اما در مقام اثبات و دلالت ، آنچه لازم است قرينه و شاهد است كه فرض اين است كه چنين قراينى وجود دارد . اكنون اگر از همه‌ى مطالب پيشين دست برداريم و بگوييم : غرض پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از برنامه‌اى كه در غدير خم اجرا كرد ، بيان لزوم محبّت و نصرت على عليه السّلام بوده است ، تا كسانى كه از او كينه يا كدورتى در دل داشتند ، به خطاى خود واقف شوند ، و محبت و نصرت او را بر خود فرض بدانند ؛ اين سخن مطرح مىشود كه محبت و نصرت على عليه السّلام در ميان ديگر مسلمانان چه خصوصيتى داشت كه اين اندازه مهم و

--> ( 1 ) . السيرة النبوية : 2 / 603 .